Szczur w mitologii i religii

cropped-cropped-kawa.jpg„Szczury to fundamentalnie dwuznaczne stworzenia, zajmujące intrygującą pozycję wobec takich pojęć jak sacrum, profanum i tego, co apokaliptyczne”. Dla jednych niezwykłe i mądre, dla innych odrażające, ogoniaste osobniki pojawiły się w wielu mitach i religiach świata. 

„W Biblii hebrajskie słowo akbar określa rozmaite gryzonie, w tym szczury, myszy, chomiki i skoczki pustynne. Rdzeń słowa oznacza „żywiący się zbożem”. Standardowe angielskie tłumaczenia różnią się w tym miejscu. Choć odniesień nie ma wiele, pokazują one, że stworzenia te mają status tabu i są kojarzone z dużą liczebnością.

W Księdze Kapłańskiej (11, 29–35), zwierzęta, „które roją się na ziemi”, są uważane za nieczyste i nie można ich spożywać”. „Spośród małych zwierząt, które poruszają się na ziemi, następujące są nieczyste: kret, mysz i wszelkie gatunki jaszczurek, gekko, żółw, salamandra, skolopendra i kameleon.

Te są nieczyste dla was spośród małych zwierząt, które poruszają się na ziemi. Każdy, kto dotknie ich padliny, będzie nieczysty aż do wieczora. Jeżeli któreś z tych zwierząt nieżywe upadnie na coś, to ta rzecz będzie nieczysta, niezależnie od tego, czy to będzie naczynie drewniane, czy ubranie, czy skóra, czy worek, czy jakiekolwiek narzędzie pracy.

Obmyją je wodą i pozostanie nieczyste aż do wieczora, potem będzie czyste. Jeżeli któreś z tych zwierząt wpadnie do naczynia glinianego, to wszystko, co jest wewnątrz naczynia, będzie nieczyste, a naczynie rozbijecie: Każdy pokarm, który się spożywa, do którego się dostanie woda z tego naczynia, będzie nieczysty. Każdy napój, który bywa używany do picia w jakimkolwiek naczyniu, będzie nieczysty. Na cokolwiek upadnie takie zwierzę nieżywe, będzie nieczyste: piecyk albo piekarnik ma być zniszczony. One są nieczyste i będą nieczyste dla was.

Nie należy również spożywać mięsa z małych zwierząt, nazywanych w Księdze Kapłańskiej nieczystymi. Wszelkie małe zwierzęta, które pełzają po ziemi, są obrzydliwością – nie wolno ich jeść! Cokolwiek pełza na brzuchu, cokolwiek chodzi na czterech nogach i cokolwiek ma wiele nóg spośród małych zwierząt pełzających po ziemi, nie będzie przez was jedzone, bo to jest obrzydliwość”.

W religii chrześcijańskiej możemy się spotkać również z pozytywnym obliczem względem szczura. Niektóre postaci świętych przedstawiane są na ikonografiach wraz ze zwierzętami. Przykładem jest żyjąca w latach 626–659 święta Gertruda z Nivelles, do której modlono się w obawie przed gryzoniami. Wzywano ją przeciw plagom szczurów i myszy oraz jako opiekunkę kotów.

„W ikonografii jest przedstawiana najczęściej w stroju opatki z pastorałem w ręku, niekiedy też w szatach książęcych. Często towarzyszą temu skaczące na nią myszy i szczury, co jest odbiciem podania, mówiącego, że pewnego razu swymi modlitwami rozgromiła plagę tych gryzoni, ratując zbiory pól i ogrodów”.

Dodaj komentarz